ĐỀ CƯƠNG MÔN HỌC: Tên môn học (Tiếng Việt)1Đề cương môn học được chế bản trên khổ giấy A4, bảng mã Unicode, font Times New Roman, cỡ chữ 13.

• Tên môn học: Kinh tế chính trị học của các nền kinh tế chuyển đổi
• Mã môn học:
• Số tín chỉ: 02
• Môn học:+ Bắt buộc: Tự chọn:
• Các môn học tiên quyết:
• Các môn học kế tiếp:
• Yêu cầu đối với môn học:
• Tổng số giờ tín chỉ đối với các hoạt động:

• Tổng số tiết học đối với các hoạt động:

• Kiến thức: Nắm được lo-gic hình thành và phát triển của CNXH hiện thực (dựa trên nền tảng sở hữu công cộng và cơ chế kế hoạch hoá tập trung), căn nguyên đưa đến sự chuyển đổi mô hình phát triển (chuyển sang mô hình kinh tế thị trường); những con đường khác nhau của chuyển đổi mô hình. Nắm vững đặc điểm, lo-gic và những nội dung cơ bản của tiến trình đổi mới - chuyển sang kinh tế thị trường ở Việt Nam. Đánh giá khách quan những thành công, hạn chế và những thách thức của Việt Nam trên con đường tiếp tục đổi mới, hội nhập và phát triển bền vững.
• Kỹ năng: Giải thích được một cách khoa học thất bại của mô hình kinh tế “kế hoạch hoá tập trung” sự sụp đổ của hệ thống XHCN theo “mô hình công hữu” truyền thống”. Hiểu được những khó khăn, thách thức của quá trình chuyển đổi mô hình phát triển, vận dụng để luận giải và đánh giá được những động thái và chiều hướng phát triển dài hạn của kinh tế Việt Nam.

1. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU: CNXH hiện thực và chuyển đổi hệ thống sang kinh tế thị trường
2. PHƯƠNG PHÁP HỌC TẬP

• Quan niệm của C. Mac về sự vận động của các hình thái kinh tế – xã hội.

• Lịch sử xã hội loài người là lịch sử kế tiếp nhau của 5 phương thức sản xuất: PTSX Á châu, Cổ đại, Phong kiến, Tư sản, và CNCS.
• Lịch sử phát triển loài người còn là lịch sử tiến hoá của tự do cá nhân (3 hình thái lớn trong sự phát triển nhân loại)

• Những tiên đoán Mac - xit về CNXH.

• Chủ nghĩa tư bản - Đối tượng nghiên cứu của Mác

• Tiên đoán của Mác về chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản

• Điều kiện của cách mạng vô sản

• Tư tưởng Lênin về tình thế cách mạng XHCN.

• Nghiên cứu của Le-nin về chủ nghĩa tư bản độc quyền
• Chủ nghĩa đế quốc và đêm trước của cách mạng vô sản

• Sự hình thành hệ thống XHCN.

• Lênin và cách mạng XHCN ở nước Nga.
• Các quốc gia đi sau và hệ thống xã hội chủ nghĩa.
• Những nét đặc thù của quá trình hình thành hệ thống XHCN.

• Điểm xuất phát thấp: nền kinh tế của các quốc gia nghèo;
• Chiến tranh hoặc sự căng thẳng về chính trị;
• Cách mạng xã hội và chuyên chính vô sản.

• Chuyên chính vô sản

• Đảng và hệ tư tưởng chính thống
• Nhà nước và Các tổ chức quần chúng
• Nền kinh tế

• Sở hữu: sự thống trị của sở hữu công cộng dưới hai hình thức, thủ tiêu sở hữu tư nhân.
• Cơ chế điều hành nền kinh tế: Vai trò áp đảo của cơ chế kế hoạch hoá trực tiếp, tập trung và toàn diện; Thủ tiêu thị trường và cơ chế thị trường, duy trì quan hệ kinh tế hiện vật.
• Tài chính nhà nước: Bao cấp toàn diện cho doanh nghiệp nhà nước; Nhà nước đầu tư chạy theo mục tiêu tăng trưởng về lượng.
• Phân phối: “Phân phối theo lao động” và chủ nghĩa bình quân

• THÀNH TỰU KINH TẾ VĨ MÔ VÀ NHỮNG HẠN CHẾ CỦA HỆ THỐNG
  • Những thành tựu kinh tế của CNXH
  • Những hạn chế của hệ thống
• NHỮNG XU HƯỚNG CẢI CÁCH CHỦ NGHĨA XÃ HỘI
  • Chủ nghĩa xã hội thị trường

• Những tiền đề tư tưởng
• Thực tiễn lịch sử:
• Hoàn thiện cơ chế quản lý kinh tế XHCN

• Sáp nhập xí nghiệp.
• Tổ chức lại cơ quan quản lý nhà nước
• Đổi mới phương pháp kế hoạch hoá
• CÁC NHÂN TỐ THÚC ĐẨY SỰ THAY ĐỔI CỦA HỆ THỐNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA HIỆN THỰC VÀ CHUYỂN ĐỔI MÔ HÌNH.

• Sự tích tụ những khó khăn kinh tế
• Sự bất bình xã hội đối với tình hình kinh tế và chính trị
• Những tác động bên ngoài

• CẢI TỔ VÀ MÔ HÌNH CHUYỂN ĐỔI CỦA LIÊN - XÔ CŨ
• CẢI CÁCH VÀ CHUYỂN ĐỔI THEO MÔ HÌNH TRUNG QUỐC

• Thời kỳ khôi phục kinh tế 1955 – 1957
• Cách mạng XHCN ở miền Bắc 1957 – 1975
• Nền kinh tế thống nhất cả nước 1975 – 1985

• Chế độ sở hữu và Doanh nghiệp
• Kế hoạch hoá trực tiếp
• Kiềm chế thị trường và tiến hành trao đổi trực tiếp
• Tài chính – tiền tệ, giá cả và ngân hàng: Bộ máy của chế độ bao cấp
• Phân phối theo lao động và chủ nghĩa bình quân

• Những thúc ép Đổi mới tư duy kinh tế và điều chỉnh chính sách
• Khủng hoảng kinh tế

• Thực chất của Đổi mới kinh tế
• Các quan điểm về phân kỳ đổi mới kinh tế

• Ý nghĩa và thực chất của vấn đề:

• Một số nội dung quan trọng:

• Đổi mới DNNN:

• Một số cải cách quan trọng đầu thập kỷ 80;
• Nội dung đổi mới DNNN - Cổ phần hoá DNNN
• Thành quả và vấn đề
• Phát triển kinh tế tư nhân

• Các chính sách quan trọng nhằm phát triển kinh tế tư nhân;
• Quá trình phát triển: Thành quả và vấn đề.
• Phát triển khu vực kinh tế có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài

• Qúa trình cải cách giá và xác lập vai trò định giá của thị trường tự do.
• Các vấn đề đặt ra trong quản lý giá cả

• Trao đổi tự do và sự hình thành thị trường hàng hoá - dịch vụ;
• Phát triển thị trường các yếu tố sản xuất:

• Thị trường lao động;
• Thị trường đất đai

• Hình thành và Phát triển Hệ thống ngân hàng thương mại
• Ngân hàng Trung ương và chính sách tiền tệ

• Xoá bao cấp, đổi mới chi tiêu ngân sách
• Xây dựng hệ thống thuế quốc gia

• Chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế quốc dân
• Chuyển dịch cơ cấu các ngành

• Đổi mới hoạt động thương mại: Xoá độc quyền ngoại thương, mở cửa thị trường;
• Hội nhập quốc tế: Tham gia các tổ chức kinh tế và thương mại quốc tế.

• NHỮNG THÀNH TỰU NỔI BẬT VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM CỦA ĐỔI MỚI KINH TẾ.

• Khắc phục tình trạng lạm phát, đưa nền kinh tế thoát khỏi khủng hoảng; duy trì mức tăng tưởng cao trong thời gian dài.
• Cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng hiện đại.
• Hội nhập quốc tế thành công, phát triển mạnh quan hệ kinh tế đối ngoại.
• Nâng cao một bước chất lượng sống của dân cư.
• Kinh tế thị trường được xác lập và phát triển như một xu hướng không thể đảo ngược.

• Ổn định chính trị, giữ vững độc lập dân tộc, kiên trì các mục tiêu đổi mới.
• Xây dựng và thực hiện đúng lộ trình cải cách.
• Linh hoạt trong các chính sách kinh tế vĩ mô.
• Lấy việc phát huy nội lực làm cơ sở, đồng thời khai thác triệt để các nguồn lực bên ngoài.
• Phối hợp và thống nhất các nỗ lực của mọi tầng lớp dân cư.

1. Hệ thống xã hội chủ nghĩa – J. Kornai
2. Quá trình chuyển đổi từ nền kinh tế kế hoạch hoá tập trung sang nền kinh tế thị trường ở các quốc gia Trung - Đông Âu. Tô Thị thanh Toàn. NXB Khoa học XH – 1999.
3. Việt Nam – Con hổ đang chuyển mình? Brian Van Arkadie & Raymod Malon. Trần Thị Mai Khoa &Hoàg Gia Hải Hoàng dịch. NXB Thống kê – 2004.
4. Kinh tế Việt Nam – Số liệu mới và phân tích mới. GS. Trần Văn Thọ (chủ biên)

1. Kinh tế Việt Nam 2004 – Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương
2. Thời báo Kinh tế Việt Nam: Kinh tế Việt Nam và Thế giới (xuất bản như một số tạp chí đặc biệt đầu năm nhằm đánh giá tổng quát và dự báo kinh tế Việt Nam và thế giới).
3. Cải cách Kinh tế vĩ mô trong các nền kinh tế chuyển đổi. Liên Hợp Quốc. NXB Chính trị Quốc gia – 1999.
4. Tăng trưởng kinh tế Việt Nam: Những rào cản cần phải vượt qua. (Diễn đàn Phát triển Việt Nam - VDF). GS-TS. Nguyễn Văn Thường (Chủ biên). NXB Lý luận Chính trị. 2005
5. Việt Nam cải cách kinh tế theo hướng rồng bay.
6. Từ kế hoạch sang thị trường.
7. Việt Nam quá độ sang kinh tế thị trường. 1993
8. Tủ sách WB:
   • Giới quan chức trong kinh doanh.
   • Hoạt động không chính thức và môi trường kinh tế ở Việt Nam. 2003
   • Báo cáo Phát triển Việt Nam 2005: Quản lý và Điều hành
   • Báo cáo Phát triển Việt Nam 2004: Nghèo
9. Các trang web.
   • WWW.Chinhphu.gov
   • WWW.mpi.gov.vn và các trang link
   • WWW.vnep.org.Vn
   • WWW.dei.gov.vn
   • WWW.dddn.com.vn
   • WWW.sbv.gov.vn